On yedi ülke · 400’ü aşkın rehber · Her bilgi doğrulanmış, her sayfa tarihlenmiş Kurucu Ortaklar Reklam Bizimle ortaklık kurun TheMediterranean.com ↗inquire@TheMiddleEast.com

Türkçe

Orta-Dogu.com Orta Doğu’nun Dijital Kimliği

Konsiyerj

Akşamın sıcak ışığında yıldız desenli kafes işlemeli sivri kemerler

Ana Sayfa›Kültür›Tarih şeridi›Bilimin altın çağı

Kültür

İslam biliminin altın çağı

Kabaca 8. ile 13. yüzyıllar arasına uzanan İslam’ın altın çağı, Orta Doğu’yu dünyanın bilim ve öğrenim merkezi yaptı. Bağdat, Kahire, Kurtuba ve Fes’teki âlimler cebir, astronomi, tıp ve optik alanlarında büyük ilerlemeler kaydetti; gezginler bu mirasın izini bugün hâlâ bölgenin dört bir yanındaki müzelerde, kütüphanelerde ve rasathanelerde sürebilir.

Bir bakışta

Bir bakışta bilimin altın çağı

Ne zaman: Yaklaşık MS 750–1258
Büyük merkez: Bağdat’taki Beytü’l-Hikme
Ona borçlu olduğumuz sözcükler: Cebir, algoritma, simya, zenit
En eski üniversite: Karaviyyin, Fes, 859

Dünya çapında bir bilgi başkenti

Abbasi halifeleri 762’de Bağdat’ı kurduktan sonra şehir, pek çok inançtan ve dilden âlimi kendine çekti. Beytülhikme’de çevirmenler Yunan, Fars ve Hint eserlerini Arapçaya aktardı; aksi hâlde kaybolabilecek metinleri korudu ve ardından onların çok ötesine geçti. Çin’den öğrenilen kâğıt kitapları ucuzlattı ve Kahire’den Kurtuba’ya kütüphaneler gelişti.

İlim bir erdem sayılırdı; hamiler hastaneleri, rasathaneleri ve medreseleri finanse ederdi. Fatıma el-Fihri 859’da Fes’te, bugün dünyanın kesintisiz faaliyet gösteren en eski üniversitesi olarak kabul edilen Karaviyyin’i kurdu; Kahire’deki el-Ezher de 970’te onu izledi.

1227’de kurulan bir üniversite olan Bağdat’taki Müstansıriye Medresesi’nin tuğla revakları ve oymalı taçkapıları — Fotoğraf: Samir Al-Ibrahem · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Dünyayı değiştiren âlimler

Hârizmî (yaklaşık 780–850)

Kitabı bize “cebir” kelimesini, adı ise “algoritma” kavramını kazandıran Bağdatlı matematikçi. Bugün kullandığımız Hint-Arap rakamlarını yaygınlaştırmıştır.

İbnü’l-Heysem (yaklaşık 965–1040)

Kahire’de çalışırken görmenin nasıl gerçekleştiğini açıkladı, ışığı deneylerle inceledi ve sıklıkla bilimsel yöntemin babalarından biri olarak anılır.

İbn Sina, Avicenna (980–1037)

Tıp Kanunu adlı eseri yüzyıllar boyunca Avrupa üniversitelerinde okutulan İranlı hekim ve filozof.

Bîrûnî (973–1048)

Dünya’nın yarıçapını dikkat çekici bir doğrulukla hesaplayan, astronomi, coğrafya ve Hindistan üzerine eserler veren çok yönlü âlim.

Râzî (yaklaşık 865–925)

Bağdat ve Rey’de hekimlik yapan, çiçek hastalığını kızamıktan ayıran ve klinik gözlemin öncülüğünü üstlenen hekim.

Cezerî (1136–1206)

Çizimleri bugün hâlâ mucitleri büyüleyen, dâhiyane su saatlerinin ve otomatların mühendisi.

İbn Battuta (1304–1369)

Yaklaşık 75.000 mil yol kateden ve tarihin büyük seyahatnamelerinden birini bırakan Tancalı Faslı. Tanca sayfamıza göz atın.

Kafes desenli kubbeden süzülerek Louvre Abu Dhabi’nin beyaz galerilerine ve suyuna düşen güneş ışığı

Kafesli kubbeden Louvre Abu Dhabi’nin beyaz galerilerine ve sularına düşen güneş ışığıFotoğraf: Francesco Bini · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Bugün görebileceğiniz miras

Usturlaplar, yıldız haritaları ve tıp yazmaları; Doha’daki İslam Sanatları Müzesi’nin, Louvre Abu Dhabi’nin ve İstanbul’daki İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi’nin galerilerini doldurur; aileler için de unutulmaz bir duraktır. Müzeler rehberimize göz atın. Fes’te Karaviyyin’in restore edilen kütüphanesi, kapısından bakıldığında bile insanı derinden etkiler. Bu ruh, bölgenin yeni bilim kentlerinde, uzay programlarında ve yapay zekâ yatırımlarında yaşamaya devam ediyor; yapay zekâ ve teknoloji ile uzay ve temiz enerji sayfalarımızda bunları ele alıyoruz.

Neden önemli

Avrupa Rönesansı’na dönüşecek birikimin büyük bölümü, İspanya, Sicilya ve Doğu Akdeniz üzerinden taşınan Arapça çevirilere ve keşiflere dayanıyordu. Yıldızlar bugün hâlâ Aldebaran, Altair ve Betelgeuse gibi Arapça adlar taşıyor; sıfır, şifre, simya ve zenit gibi sözcükler de İngilizceye Arapça aracılığıyla geçti. Zaman çizelgemiz bu çağı daha geniş bir hikâyenin içine yerleştiriyor; İslam sanatı ve mimarisi sayfamız ise bu bilimin ilham verdiği geometriyi gözler önüne seriyor.

Yolcuların sorduğu sorular

Altın Çağ yalnızca Müslümanlar için miydi?

Hayır. Hristiyan, Yahudi ve başka inançlardan bilginler Müslümanlarla birlikte çalıştı; bilimin ortak dili ise Arapçaydı.

Beytü’l-Hikme nerede?

Bağdat’taydı; binasından geriye bir şey kalmadı, ancak mirası ortaya koyduğu metinlerde yaşıyor.

Çocuklar için iyi bir müze var mı?

İstanbul’daki İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi’nde çocukların bayıldığı, çalışan replikalar bulunur.

Hastaneler, bahçeler ve gündelik

Hastaneler, bahçeler ve gündelik icatlar

Bu çağ, kuramların yanı sıra pratik armağanlar da bıraktı. Bağdat, Şam ve Kahire’de koğuşları, eczaneleri ve hastalar için müziğiyle büyük halk hastaneleri, yani bimarhaneler vardı; Şam’daki Nureddin Bimarhanesi ve Kahire’deki Kalavun Külliyesi hâlâ ayaktadır. Mühendisler yel değirmenini, su çarkını ve kanat sulama tünelini geliştirdi; bahçıvanlar portakalı, limonu, şeker kamışını ve pirinci batıya yaydı. Her kafenin atası olan kahvehane bile kökenlerini bu dünyada bulur; kahve ve hurma sayfamıza göz atın.

Ultra Lüks Gayrimenkul · Burada mülk edinin

Bir konaklamadan kendi evinize

Orta Doğu genelinde en seçkin tatil köyleri ile en seçkin konutlar artık yan yana yer alıyor ve pek çok uluslararası alıcı, daha ziyaret etmeden mülk sahibi oluyor.

Ultra Lüks Turizm ve Ultra Lüks Gayrimenkul

Orta Doğu’da Lüks GayrimenkulTüm rehberler, ülke ülke.66 BölgeHer birinin Kurucu Ortak emlak ofisi ve gayrimenkul geliştiricisiyle.Markalı rezidanslarDünyanın en seçkin otelleri standardında işletilen konutlar.Yabancılar mülk satın alabilir mi?On dört ülkenin tamamındaki kurallar.

Ekim 2026’da kontrol edildi. Fiyatlar ve tarihler yaklaşıktır ve değişebilir. Bkz. standardımız.